Digital TV Thailand

แหล่งความรู้เกี่ยวกับทีวีดิจิตอล และติดตามความก้าวหน้าในการเปลี่ยนผ่านระบบโทรทัศน์ภาคพื้นดินจากอนาล็อกสู่ดิจิตอลในประเทศไทย

Archive for the ‘ทีวีดิจิตอลในต่างประเทศ’ Category

ทีวีดิจิตอลในประเทศญี่ปุ่น

leave a comment »

(สรุปโดย ผศ.ดร.ชาลิสา มากแผ่นทอง)

ญี่ปุ่นเป็นประเทศในเอเชียที่มีความโดดเด่นด้านระบบโทรทัศน์เพื่อสาธารณะ ซึ่งรู้จักกันอย่างกว้างขวางในนาม Nippon Hoso Kyokai (NHK) สถานีโทรทัศน์แห่งนี้เป็นสถานีเก่าแก่ นับตั้งแต่การก่อตั้งในปี พ.ศ. 2493 ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง สหรัฐอเมริกาได้รับคัดเลือกให้เข้ามาดูแลประเทศญี่ปุ่นเป็นเวลา 6 ปี (พ.ศ. 2488 – พ.ศ. 2495) ในช่วงเวลานี้เองที่ระบบโทรทัศน์ของญี่ปุ่นได้มีการเปลี่ยนแปลง ด้วยเหตุว่า NHK เป็นเพียงสถานีโทรทัศน์เพียงแห่งเดียวของชาติ และเป็นสถานีโทรทัศน์ที่ดำเนินการและกำกับโดยรัฐบาลญี่ปุ่น ในฐานะผู้ดูแลการปรับปรุงประเทศญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกาได้อ้างเหตุผลว่า สภาพการณ์ดังกล่าวอาจก่อให้เกิดการผู้ขาดในกิจการโทรทัศน์ และหากปล่อยให้รัฐบาลกำกับสถานีโทรทัศน์ต่อไป รัฐบาลอาจพยายามผูกขาดเนื้อหาข่าวสารที่จะนำไปสู่การครอบงำความคิดของภาคประชาชนได้ สหรัฐจึงได้เสนอให้มีการดำเนินการปรับเปลี่ยนให้สถานีโทรทัศน์ NHK กลายเป็นองค์กรอิสระในรูปของบริษัท ดำเนินการโดยได้รับความสนับสนุนจากภาครัฐและใช้เงินดำเนินการบางส่วนจากการเรียกเก็บภาษีเครื่องรับโทรทัศน์จากภาคประชาชน

จากการเปลี่ยนแปลงครั้งนั้น ระบบโทรทัศน์ของญี่ปุ่นจึงได้แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะคือ สถานีโทรทัศน์ประเภทบริการสาธารณะและสถานีเชิงการค้า โดย NHK ในฐานะสถานีสาธารณะเพียงสถานีเดียวที่ออกอากาศครอบคลุมทั่วประเทศ มีสถานีโทรทัศน์ระบบ VHF 2 แห่ง และระบบ Broadcast Satellite (BS) จำนวน 2 แห่ง ในส่วนของสถานีโทรทัศน์เชิงการค้านั้น ประเทศญี่ปุ่นมีบริษัทสื่อสารที่ดำเนินการกิจการวิทยุและโทรทัศน์ทั้งสิ้น 177 แห่ง ในจำนวนนี้ มีบริษัทจำนวน 36 แห่งที่ให้บริการทั้งด้านโทรทัศน์และด้านวิทยุกระจายเสียง มีบริษัทจำนวน 82 แห่งที่ให้บริการเฉพาะด้านโทรทัศน์เพียงอย่างเดียว และอีก 59 บริษัทที่ให้บริการเฉพาะด้านวิทยุกระจายเสียง (Japan, n.d.)

ในส่วนของสถานีโทรทัศน์เชิงการค้าในประเทศญี่ปุ่นนั้น มีสถานีโทรทัศน์เครือข่ายประเภทฟรีทีวีที่โดดเด่น 5 แห่ง คือ Nippon Television, TBS, Fuji Television, TV Asahi และTV Tokyo ซึ่งสถานีเครือข่ายเหล่านี้มีหนังสือพิมพ์ยักษ์ใหญ่ของประเทศเป็นเจ้าของทั้งสิ้น นั่นคือ หนังสือพิมพ์ Yomiuri เป็นเจ้าของเครือข่าย Nippon Television หนังสือพิมพ์ Mainichi เจ้าของเครือข่าย TBS หนังสือพิมพ์ Sankei เป็นเจ้าของเครือข่าย Fuji Television หนังสือพิมพ์ Asahi เป็นเจ้าของเครือข่ายโทรทัศน์ TV Asahi และหนังสือพิมพ์ Nikkei เป็นเจ้าของเครือข่าย TV Tokyo (Japan, n.d.) โดยสถานีเหล่านี้มีสถานีท้องถิ่นที่กระจายตัวอยู่ทั่วประเทศเป็นสถานีลูกข่ายออกอากาศรายการที่ส่งมาจากสถานีแม่ข่ายประมาณร้อยละ 80 นอกจากนี้ยังมีสถานีโทรทัศน์ที่อีกหนึ่งแห่ง ที่ออกอากาศเพียงรายการประเภทภาพยนตร์ อย่างเดียว ซึ่งเป็นที่นิยมมากคือ WOWOW โดยการรับชมรายการจากสถานีดังกล่าวนี้จะอยู่ในลักษณะการจ่ายค่าสมาชิกเพื่อรับชม (Television in Japan, 2012) ซึ่งข้อมูลในปี พ.ศ. 2544 สถานี WOWOW มีผู้ชมบอกรับเป็นสมาชิกมากถึง 2.7 ล้านคน ขณะที่ NHK มีสมาชิก 10.6 ล้านคน (Japan, n.d.)

ประเทศญี่ปุ่นริเริ่มระบบโทรทัศน์ดิจิตอลภาคพื้นดิน (Digital Terrestrial Television Broadcasting – DTTB) ครั้งแรกเมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2546 โดยเริ่มทดลองออกอากาศใน 3 เมืองใหญ่คือ โตเกียว โอซาก้าและนาโกยา โดยรัฐบาลญี่ปุ่นวางแผนยุติการการส่งโทรทัศน์ในระบบอนาล็อกในช่วงกลางปี 2554 (Asami, 2005) ซึ่ง ในเวลาต่อมารัฐบาลได้ออกประกาศให้การออกอากาศในระบบดิจิตอลให้เริ่มต้นอย่างเป็นทางการในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 (Television in Japan, 2012; Yasu & Eki, 2011)

ความเคลื่อนไหวในด้านภาคประชาชนนั้น พบว่า ข่าวสารเรื่องการเปลี่ยนแปลงระบบโทรทัศน์สู่ดิจิตอลได้กระตุ้นยอดขายเครื่องรับโทรทัศน์แบบดิจิตอลเป็นอย่างมาก โดยยอดขายเพิ่มขึ้นมากถึงร้อยละ 63 (Yasu & Eki, 2011) นอกจากนี้บริษัทวิจัย DisplaySearch รายงานว่า ในบรรดาบริษัทผู้ผลิตชั้นนำ ชาร์ปเป็นบริษัทที่มียอดจำหน่ายโทรทัศน์ดิจิตอลสูงที่สุด ขณะที่บริษัท GfK Marketing Services Japan Ltd กล่าวว่ายอดขายเครื่องรับโทรทัศน์ดิจิตอลปรับเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในช่วงสัปดาห์ที่ 4 ของเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2554 เพียง 3 สัปดาห์ก่อนการเปลี่ยนเข้าสู่ระบบดิจิตอล (Yasu & Eki, 2011)

ในบรรดาประเทศในเขตเอเชีย ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีโทรทัศน์ล้ำหน้ามาก เมื่อครั้งที่สหรัฐอเมริกาจัดการแข่งขันเพื่อการเปลี่ยนแปลงระบบโทรทัศน์สู่ดิจิตอลในช่วงประธานาธิบดีเรแกน ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในสามกลุ่มวิศวกรรมที่สหรัฐอเมริกาสนใจที่จะให้การยอมรับระบบ HD-MAC แต่ติดขัดที่ระบบดังกล่าวของญี่ปุ่นเป็นการส่งสัญญาณแบบอนาล็อกผ่านดาวเทียม (Direct Broadcast Satellite) ในท้ายที่สุดประเทศสหรัฐอเมริกาจึงตัดสินใจเลือกกลุ่ม The Grand Alliance ที่นำเสนอระบบดิจิตอล แบบ ATSC DTV system ในปัจจุบันญี่ปุ่นเลือกใช้ระบบดิจิตอลที่ตนเองคิดค้นขึ้นเรียกว่า The Integrated Services Digital Broadcasting (ISDB) ซึ่งเป็นระบบดิจิตอลที่ใช้ทั้งสื่อโทรทัศน์และวิทยุกระจายเสียง ระบบดังกล่าวนี้เข้ามาทดแทนระบบ MUSE Hi-vision ซึ่งเป็นระบบอนาล็อกแบบ HDTV ที่ใช้มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2541 (“Japan Ends,” 2011) ทั้งนี้แม้ประเทศทางยุโรปและสหรัฐอเมริกาจะตัดสินใจเลือกใช้ระบบอื่น แต่ระบบ ISDB-T (terrestrial) ของญี่ปุ่นก็ได้รับการนำไปใช้ในประเทศบราซิลและอีกหลายประเทศในแถบอเมริกาใต้ (ISDB, 2012) รวมทั้งประเทศฟิลิปปินส์ซึ่งอยู่ในภูมิภาคอาเซียนก็ได้ตัดสินใจเลือกระบบ ISDB-T ของญี่ปุ่นด้วย (“News 5 InterAksyon,” 2011; Kawasaki, 2010) ระบบ ISDB-T ของญี่ปุ่นนี้สามารถปรับใช้ได้ทั้งในแบบ HDTV และ SDTV สำหรับการรับสัญญาณนั้น ระบบ ISDB-T สามารถรับได้โดยตรงจากเครื่องรับโทรทัศน์ที่อยู่ในระบบ Hi-Vision ปรับจอภาพได้สัดส่วน 16:9 ซึ่งมีโทรทัศน์ 2 รูปแบบที่สามารถรับได้คือ Plasma Display Panel (PDP) และ Liquid Crystal Display (LCD) แต่หากผู้ชมไม่มีเครื่องรับโทรทัศน์ทั้ง 2 รูปแบบข้างต้นจะต้องติดตั้งอุปกรณ์แปลงสัญญาณ (set top box) ก่อนจึงจะรับชมรายการโทรทัศน์ดิจิตอลได้ (Television in Japan, 2012)
สำหรับประวัติความเป็นมาของการออกอากาศสัญญาณโทรทัศน์ระบบดิจิตอลภาคพื้นดินนั้นริเริ่มโดย The Telecommunications Technology Council (TTC) จากนั้นได้นำเข้าสู่การพิจารณาและศึกษาความเป็นไปได้ในเชิงเทคนิคโดย The Association of Radio Industries and Businesses (ARIB) (Tsuchida et al., n.d.) การทดสอบระบบได้นำไปสู่การตัดสินใจยอมรับระบบ ISDB-T ในปี พ.ศ. 2542 จากนั้นรัฐบาลได้ดำเนินการทดลองออกอากาศใน 11 เขตพื้นที่ทั่วประเทศทั้งระบบโทรทัศน์ (Digital Terrestrial Television Broadcasting-DTTB) และ ระบบวิทยุ (Digital Terrestrial Sound Broadcasting-DTSB) ควบคู่กันไป

ในส่วนของระบบ ISDB-T ภาคโทรทัศน์ (DTTB) นั้นรัฐบาลได้กำหนดไว้ว่าสถานีโทรทัศน์จะต้องดำเนินการออกอากาศในรูปแบบ HDTV 1080i มากกว่าร้อยละ 50 ที่เหลือจึงอนุญาตให้ออกอากาศได้ในรูปแบบ SDTV ในการเตรียมความพร้อมนี้ บริษัทผู้ผลิตได้พัฒนาเครื่องรับโทรทัศน์ให้มีอุปกรณ์ที่สามารถปรับสัญญาณได้จาก 3 แหล่งสัญญาณคือ ดิจิตอลภาคพื้นดิน ดิจิตอลผ่านดาวเทียม และดิจิตอลผ่านอินเทอร์เน็ต (Asami, 2005) ซึ่งในการดำเนินการนั้น รัฐบาลได้ประกาศให้ใบอนุญาตดำเนินการโทรทัศน์ระบบดิจิตอลในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2546 แก่สถานีโทรทัศน์แม่ข่ายจาก 3 เมืองใหญ่คือ โตเกียว โอซาก้า และนาโกยา ในการนี้รัฐบาลญี่ปุ่นได้กำหนดรายละเอียดเงื่อนไขการออกอากาศไว้หลายประการ คือ 1) ในแต่ละวันสถานีโทรทัศน์แม่ข่ายทั้ง 3 แห่งจะต้องออกอากาศระบบดิจิตอลมากเท่ากับ 2 ใน 3 ส่วนโดยออกควบคู่ไปกับระบบอนาล็อก 2) ครึ่งหนึ่งของรายการที่ออกอากาศในแต่ละสัปดาห์ต้องเป็นรายการในระบบ HDTV 3) เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้พิการด้านการรับฟังและคนชรา สถานีโทรทัศน์ควรจัดทำอักษรวิ่งด้านล่าง (subtitles) เพื่อให้ผู้ชมกลุ่มพิเศษนี้สามารถเข้าใจเนื้อหารายการได้ 4) สถานีแม่ข่ายเหล่านี้จะต้องเร่งขยายการออกอากาศระบบดิจิตอลไปยังสถานีท้องถิ่นที่อยู่ในพื้นที่รับผิดชอบโดยเร็ววัน แต่กำหนดไม่ให้เกินหลังการประกาศยุติการออกอากาศในระบบอนาล็อก ซึ่งพบว่าสถานีเครือข่ายเหล่านี้สามารถดำเนินการครอบคลุมภูมิภาคทั้งสามในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2549 และ 5) ฝ่ายวิศวกรรมของสถานีผู้ได้รับใบอนุญาตจะต้องดำเนินการช่วยเหลือหรืออำนวยความสะดวกด้านอุปกรณ์แปลงสัญญาณ เพื่อให้ภาคประชาชนสามารถรับชมรายได้อย่างไม่ติดขัด รวมทั้งมีการประชาสัมพันธ์เพื่อให้ภาคประชาชนได้รับทราบการเปลี่ยนแปลงหมายเลขช่องที่ออกอากาศในระบบดิจิตอลด้วย (Asami, 2005; The Association for Promotion of Digital Broadcasting, n.d.)

รัฐบาลญี่ปุ่นได้ดำเนินการปรับเปลี่ยนการส่งสัญญาณโทรทัศน์สู่ระบบดิจิตอลอย่างสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2554 โดยมีองค์กร The Association for Promotion of Digital Broadcasting ดำเนินการประชาสัมพันธ์การเปลี่ยนแปลงระบบแก่สาธารณชน โดยใช้กิจกรรมใหญ่ด้านกีฬา 2 กิจกรรมคือ การแข่งขันฟุตบอลโลกที่ประเทศเยอรมันเป็นเจ้าภาพ ในปี พ.ศ. 2549 และการแข่งขันกีฬาโอลิมปิคที่ประเทศสาธารณะรัฐประชาชนจีนเป็นเจ้าภาพ ในปี พ.ศ. 2551 เป็นเครื่องกระตุ้นให้ประชาชนชาวญี่ปุ่นให้ความสนใจติดตามรับชมรายการทั้งสองในระบบโทรทัศน์ดิจิตอลซึ่งให้ภาพและเสียงที่คมชัดมากกว่าระบบอนาล็อก ซึ่งรัฐบาลญี่ปุ่นได้คาดหมายในขณะนั้นว่าการยอมรับโทรทัศน์ระบบดิจิตอลจะมีมากถึง 24 ล้านครัวเรือน และเมื่อถึงปี พ.ศ.2554 จะมีครัวเรือนจำนวน 48 ล้านครัวเรือน หรือ 127.8 ล้านคน ที่สามารถรับชมโทรทัศน์ระบบดิจิตอลได้ (Asami, 2005; Shinozawa, 2011; The World Development Indicators: Japan, 2012)
แผนภาพ: การขยายตัวของครัวเรือนเข้าสู่โทรทัศน์ระบบดิจิตอลในประเทศญี่ปุ่น
japan dtv1
ที่มา: Asami (2005)

ในปัจจุบันญี่ปุ่นเป็นประเทศที่ดำเนินการเปลี่ยนแปลงระบบโทรทัศน์จากอนาล็อกสู่ระบบดิจิตอลได้อย่างสมบูรณ์แล้ว และรัฐบาลได้ประกาศยุติการออกอากาศในระบบอนาล็อกอย่างสิ้นเชิง คลื่นความถี่ที่เหลือ (digital dividen) สามารถนำไปใช้ประโยชน์ด้านอื่นๆ แก่ประชาชนชาวญี่ปุ่น โดยเฉพาะการให้บริการโทรทัศน์บนรถยนตร์หรือบนโทรศัพท์มือถือ (Minoru Sugaya, สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2555)

แหล่งอ้างอิง
Japan: Mass Media. (n.d.). Foreign Press Center of Japan. Retrieved from http://fpcj.jp/old/e/mres/ publication/jp/massmedia/massmedia.html

Kawasaki, M. (2010) Switching On to ISDB-T Digital. Highlighting Japan. The Public Relations Office, the Government of Japan. Retrieved form http://www.gov online.go.jp/eng/publicity/book/hlj/html/201009/201009_08.html

Shinozawa, Y. (2011). Digital Broadcasting in Japan-Year 2011. Retrieved from
http://www.itu.int/ITU-D/eur/europe/2009-MRT Broadcasting/docs/090416%20 Digital% 20Switch%20in%20Japan.pdf

Television in Japan. (2012, August 17). Wikipedia. Retrieved from http://en. wikipedia. org/wiki/Television _in_Japan

Tsuchida, K., Iai, N., Masayuki, T., Nakahara, S., Moriyama, S. & Sasaki, M. (n.d.).
ISDB-T: Digital Terrestrial Television/Sound/Data Broadcasting in Japan. Asia-Pacific Broadcasting Union Technical Review, No. 189. Retrieved from http://www.nhk.or.jp/strl/publica /bt/en/pa0006.html

Yasu, M. & Eki, Y. (2011, July 24). Japan Ends All Analog TV Broadcasts in Asia’s First Transition to Digital. Bloomberg. Retrieved from http://www.bloomberg.com/news/2011-07-24/japan-ends-analog-tv-broadcast-after-58-years-first-in-asia.html

Advertisements

Written by Siriwan Anantho

April 23, 2013 at 3:05 pm